ನೇಪಾಳದ ದುರಂತ ನೀಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ, ಅಘನಾಶಿನಿ

ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ

ಪ್ರಕೃತಿ ತನ್ನದೇ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿದಾಗ ಅಪಾಯದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನೂ ಬದಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಭೀಕರ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತಂದಿದೆ. ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಒಡೆತ, ಭೂಕುಸಿತ, ಅತಿವೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಣ್ಣು–ಕಲ್ಲುಗಳ ಹಠಾತ್ ಹರಿವು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ನದಿಯೇ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರವಾಹದ ರೂಪ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಗ್ರಾಮಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಹಾನಿಯಾಗುವಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ನಮಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ:
ನಾವು ನದಿಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದರೆ, ನಾಳೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆ ಎದುರಾದಾಗ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ?
ಇದು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ.
ಇದು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಮೊದಲು ಕೇಳಬೇಕಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆ.
🌧️ ಅತಿವೃಷ್ಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಏನಾಗಬಹುದು?
ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಘಟನೆಗಳು ಅಪರೂಪವಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ನದಿ ಜೋಡಣೆಗಾಗಿ ಸುರಂಗ, ಕಾಲುವೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟು, ತಡೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಜಲವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ ನೀರಿನ ಒಂದು ಭಾಗವು ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಾರ್ಗದ ಬದಲು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುರಂಗ, ಕಾಲುವೆ ಅಥವಾ ಜಲರಚನೆಗೂ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ.
ಆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆ ಬಂದರೆ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಂದ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅತಿವೃಷ್ಟಿ, ಅತಿಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಹವಾಮಾನ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
⛰️ ಭೂಕುಸಿತವಾದರೆ?
ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ, ಕಾಲುವೆ, ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಇತರ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಒಂದು ಸರಪಳಿ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು:
ಭೂಕುಸಿತ → ನೀರಿನ ಮಾರ್ಗ ತಡೆ → ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ → ಹಠಾತ್ ಒಡೆತ → ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ವೇಗದ ಪ್ರವಾಹ
ಇಂತಹ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಲಾನಯನದ ವಿಪತ್ತು ಅಪಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
🌊 ಒಂದು ಜಲಾನಯನದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಜಲಾನಯನಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತೇವೆಯೇ?
ಇದು ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ನದಿಗಳು. ವರದಾ ಮತ್ತು ವೇದಾವತಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ “ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ನದಿಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ನದಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವುದು” ಅಲ್ಲ.
ಅದು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಚಕ್ರ, ಹರಿವು, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದ ನದಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಜನೆಗೂ ಮೊದಲು ಕನಿಷ್ಠ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉತ್ತರ ಬೇಕು:
ಅತ್ಯಂತ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರವಾಹದ (PMF) ಮಾದರಿ ಏನು?
100 ವರ್ಷ, 500 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ Return Period Flood ಅನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ?
Extreme Rainfall ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ–ಕಾಲುವೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಷ್ಟು?
ಭೂಕುಸಿತದಿಂದ ನೀರಿನ ಮಾರ್ಗ ತಡೆಯಾದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಅಣೆಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ತಡೆ ವೈಫಲ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಹದ ವೇಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಷ್ಟು?
Environmental Flow ಎಷ್ಟು ಉಳಿಯಬೇಕು?
ಭೂಗರ್ಭಜಲದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವೇನು?
ಕೆಳಭಾಗದ ನದಿ, ಕೃಷಿ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವೇನು?
ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಭವಿಷ್ಯದ ಮಳೆಯ ಮಾದರಿ ಬದಲಾದರೆ ಯೋಜನೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗದೆ ಕೇವಲ “ಇಷ್ಟು TMC ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಸಮರ್ಪಕವಲ್ಲ.
🌿 ನದಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಪೈಪ್ ಅಲ್ಲ
ಬೇಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿಯಂತಹ ನದಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ನೀರು ಸಾಗಿಸುವ ಕಾಲುವೆಗಳಂತೆ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ನದಿ ಎಂದರೆ:
ಕಾಡು + ಮಣ್ಣು + ಭೂಗರ್ಭಜಲ + ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳು + ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ + ಕೃಷಿ + ಮೀನುಗಾರಿಕೆ + ಕರಾವಳಿ ಪರಿಸರ + ಜನಜೀವನ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಘನಾಶಿನಿಯ ನದಿಮುಖ ಪರಿಸರ, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳು ನದಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದು ನದಿಯ ನೀರನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಜಲಾನಯನಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಮೊದಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು.
⚠️ “ನದಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರೆ ಪ್ರವಾಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬುದು ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧವಲ್ಲ
ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಒಂದೇ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ.
ಕೆಲವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅತಿವೃಷ್ಟಿಯಂತಹ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕೆಳಭಾಗದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಒಂದು ಜಲಾನಯನದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಜಲಾನಯನದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಾರದು.
🇳🇵 ನೇಪಾಳ ನಮಗೆ ನೀಡುವ ಮುಖ್ಯ ಪಾಠ
ನೇಪಾಳದ ದುರಂತವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೋಲಿಸುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನ.
ಆದರೆ ಆ ದುರಂತದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ:
ಪ್ರಕೃತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ನಾವು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಂದು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಕಾಣುವ ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರು ನಾಳೆ ಕುಸಿಯಬಹುದು.
ಇಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ನದಿ ನಾಳೆ ಅತಿವೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹವಾಗಬಹುದು.
ಇಂದು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಕಾಣುವ ಜಲವಿನ್ಯಾಸ ನಾಳೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಹವಾಮಾನ ಘಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ “ಹಿಂದೆ ಇಂತಹ ಘಟನೆ ಆಗಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದು ಭವಿಷ್ಯದ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರಣವಲ್ಲ.
📌 ಮೊದಲು ಅಧ್ಯಯನ — ನಂತರ ನಿರ್ಧಾರ
ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ ಮತ್ತು ಅಘನಾಶಿನಿ–ವೇದಾವತಿ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು:

Carrying Capacity Study
Integrated Watershed Study
Climate Change Impact Assessment
Extreme Rainfall & Flood Risk Modelling
Cumulative Environmental Impact Assessment
Landslide Hazard Assessment
Dam/Structure Break ಮತ್ತು Emergency Flood Modelling
Environmental Flow Assessment
Groundwater Impact Assessment
ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ Public Consultation
ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಬೇಕು.
🌱 ಪರಿಹಾರ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನದಿಯನ್ನೂ ಜೋಡಿಸುವುದೇ?
ನಮ್ಮ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನದಿಯನ್ನೂ ಜೋಡಿಸುವ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ಬದಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಾನಯನ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬಹುದು:
✅ ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ
✅ ಕೆರೆ–ಕಟ್ಟೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ
✅ ಸಣ್ಣ ಜಲಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು
✅ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
✅ ಭೂಗರ್ಭಜಲ ಪುನರ್ಭರಣೆ
✅ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆ
✅ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು
ಇವುಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಕೇವಲ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನೇ ನೀರಿನ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
🌿 ನದಿ ಉಳಿದರೆ ನಾಡು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ
ನೇಪಾಳದ ದುರಂತ ನಮಗೆ ಭಯಪಡಲು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಯೋಜಿಸಲು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಬೇಡ್ತಿ–ವರದಾ, ಅಘನಾಶಿನಿ–ವೇದಾವತಿ ನದಿಗಳು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಜೀವಂತ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗ.
ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ನದಿ ಜೋಡಣೆಯ ಪರ ಅಥವಾ ವಿರೋಧ ಎಂಬ ಸರಳ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ.
“ಈ ಯೋಜನೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆ, ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಸುರಕ್ಷಿತವೇ?”
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಸಿಗುವವರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನದಿ ತಿರುವು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತುರ ಬೇಡ.
ನದಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮೊದಲು ನದಿಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು — ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು.
“ನದಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ — ನದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದುಕೋಣ;
ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಲು ಕಲಿಯೋಣ.”
— ಡಾ. ರವಿಕಿರಣ ಪಟವರ್ಧನ, ಶಿರಸಿ